Makine imalatında stok çoğu zaman raftaki adetten ibaret değildir. Aynı kalitede, aynı kalınlıkta sacın üzerinde ısı numarası, sertifika ve bazen proje etiketi vardır. Excel’de “1200 kg S355” yazması, o malzemenin serbest olduğu anlamına gelmez. Yine de birçok fabrikada iki proje aynı satırı “bana ayrıldı” diye görür. Sonra biri boşala kalır.
Çift ayırma nasıl oluşur?
Senaryo tanıdıktır. Proje A için satınalma veya depo “şu plakayı ayıralım” der; notu Excel’e veya deftere yazar. Proje B’nin mühendisi aynı stok satırını listede görür, miktar yeterli görünür, kendi işine yazar. Kimse kilit koymamıştır. Malzeme geldiğinde veya kesime çıkıldığında gerçek ortaya çıkar: plaka tek, talep çift.
Bazen de malzeme henüz yoldayken ayrılır. Sipariş “yolda”dır; iki proje aynı PO’yu kendi işine bağlar. Gemi limana yanaşınca tartışma başlar.
Neden Excel yetmiyor?
Excel miktarı gösterir, kimin için tutulduğunu göstermez — veya gösterir ama güncellemez. Hücreye “Proje A” yazmak kolaydır; iş bitince hücreyi temizlemek unutulur. İkinci kişi eski notu okumaz, miktara bakar.
Sertifikalı malzemede iş daha da karışır: miktar yetse bile ısı numarası / sertifika o projeye uygun olmayabilir. “Aynı kalınlık” yeterli koşul değildir; kalite kayıtları projeye bağlıdır.
Fabrikanın ödediği fatura
- Acil satınalma, ekspres navlun, yanlış kalınlıkla geçici çözüm.
- Bir projeyi öne almak için diğerini bilinçli ertelemek — müşteriye açıklaması zordur.
- Atölye beklemesi: tezgâh hazır, malzeme “var sanılıyordu”.
- Kalite tarafında acele etiket / yanlış ısı riski.
Bunlar “stok yazılımı eksik” cümlesinden daha somuttur. Haftalık üretim toplantısının konusu çoğu zaman budur.
Ne yapınca düzelir?
Kural basit, uygulama disiplin ister: serbest miktar ile ayrılmış miktar ayrı dursun. Bir plaka veya bobin bir işe ayrıldığında listede serbest kalmasın. İkinci proje ya başka stoku görsün ya da satınalma talebi açılsın.
Pratik adımlar:
- Açık işlerde “ayrılan malzeme” listesini tek yerde tutun.
- Kesim / iş emri, ayrılmamış stoktan çıkmasın (en azından büyük kalemlerde).
- Yoldaki siparişleri de ayırın; “gelecek” ile “serbest” karışmasın.
- İş bitince veya iptalde ayırmayı bilinçli kaldırın — ölü rezervasyon da stok yalan söyletir.
İnsya’da stok ve proje tarafı bu ayırmayı kayıt altına almak için var; sizde hâlâ Excel varsa bile “ayrılan / serbest” ayrımını dosyaya eklemek tek başına birçok sürprizi keser.
Toplantıda sorulacak tek soru
“Bu malzeme kime ait?” sorusuna herkes aynı cevabı veremiyorsa, sistem değil; listeniz eksiktir. Cevabı netleştirmeden termin konuşmak, yanlış plaka üzerine plan kurmaktır.
İnsya ERP ile ne değişir?
Aynı plakayı iki projeye “sözle” ayırmak çatışma üretir. Stok Takip rezervasyonu miktarı projeye kilitler; Üretim Takip iş hazırlama serbest kalanı gösterir; öncelik Proje Takip termininden okunur.
İnsya ERP önerisi: depo siyaseti bitsin, kayıt konuşsun.
Test
Bu sorun sizde tekrar ediyor mu? Tekrar ediyorsa süreç değil, alışkanlık yönetiyorsunuzdur — İnsya ERP ile kayda alın.